Trong khuôn khổ Hội thảo khoa học “Sư Tổ tự Phổ Tụ – Thích Hoàn Hoàn và sự hình thành, phát triển Sơn môn Tế Xuyên – Bảo Khám”, do Sơn môn Tế Xuyên – Bảo Khám phối hợp cùng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức tại chùa Tế Xuyên – Bảo Khám tự (xã Nam Xang, tỉnh Ninh Bình); không gian trưng bày các di vật, tư liệu gắn với lịch sử hình thành và truyền thừa của Sơn môn đã mang đến cho chư Tôn đức, quý đại biểu cơ hội trực tiếp chiêm bái, tìm hiểu những dấu tích được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Nổi bật trong không gian triển lãm là hệ thống chân dung chư vị Tổ sư Sơn môn Tế Xuyên – Bảo Khám. Mỗi bức chân dung không chỉ ghi lại hình tướng của các bậc tiền nhân mà còn gợi mở một chặng đường truyền thừa, nơi đạo mạch được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trước những hình ảnh của chư vị Tổ sư, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn – Phó Pháp chủ HĐCM, Chủ tịch HĐTS GHPGVN cùng chư Tôn giáo phẩm TW GHPGVN, BTS GHPGVN các tỉnh thành thành kính lễ niệm, thể hiện lòng tôn kính đối với những bậc tiền nhân đã dành trọn cuộc đời phụng sự đạo pháp, đồng thời dành thời gian chiêm ngưỡng những di vật Phật giáo được lưu truyền từ các đời Tổ.
Cùng với hệ thống chân dung, triển lãm giới thiệu hình ảnh những ngôi chùa gắn với quá trình hoằng pháp, khai sơn của Sư Tổ Phổ Tụ. Qua những tư liệu hình ảnh, dấu ấn của một vị Tổ sư hiện lên không chỉ qua hành trạng tu học mà còn qua những công trình gắn với đời sống tu hành và sự phát triển của Sơn môn. Những ngôi chùa ấy, qua thời gian, trở thành không gian lưu giữ ký ức, nơi đạo mạch được tiếp nối và những giá trị của các thế hệ tiền nhân được trao truyền cho hậu thế.
Đặc biệt, các bộ ván khắc do Tổ Phổ Tụ cũng như chư Tổ Sư thực hiện là một trong những tư liệu đáng chú ý được giới thiệu tại triển lãm. Những tấm ván khắc từng được sử dụng để san khắc, in ấn kinh sách là minh chứng cho hoạt động hoằng truyền Phật pháp của chư vị Tổ sư. Trải qua thời gian, những bản khắc trở thành những “trang sử bằng gỗ”, ghi dấu một phương thức truyền bá kinh điển và tri thức Phật học của các thế hệ trước.
Bên cạnh đó là những bộ kinh sách chữ Hán được lưu truyền từ các đời chư Tổ. Từng trang sách, từng nét chữ không chỉ mang giá trị về mặt nội dung Phật học mà còn chứa đựng giá trị lịch sử, thư tịch và văn hóa. Trong dòng chảy thời gian, những kinh sách ấy đã góp phần lưu giữ dấu ấn tu học, nghiên cứu và truyền bá giáo pháp của chư Tổ, đồng thời phản ánh một phần diện mạo đời sống Phật giáo qua các thời kỳ.
Chính sự hiện diện của những di vật này giúp người xem có thể hình dung rõ hơn về công phu của chư vị Tổ sư trong việc gìn giữ kinh điển, đào tạo Tăng tài và duy trì mạch nguồn Phật pháp. Không gian triển lãm vì thế không chỉ là nơi giới thiệu các hiện vật, mà còn mở ra một cách tiếp cận trực quan đối với lịch sử Sơn môn Tế Xuyên – Bảo Khám. Qua chân dung chư Tổ, hình ảnh những ngôi chùa, các bộ ván khắc và kinh sách chữ Hán, hành trình truyền thừa của Sơn môn được kể lại bằng chính những dấu tích vật chất còn được lưu giữ đến hôm nay.
Mỗi di vật là một dấu nối giữa quá khứ và hiện tại; mỗi bộ ván khắc, trang kinh hay hình ảnh chư Tổ đều mang theo câu chuyện về những con người đã dành trọn tâm huyết cho đạo pháp. Trong không gian chốn Tổ, triển lãm không chỉ nhắc nhớ về một thời kỳ lịch sử mà còn khơi dậy ý thức trân trọng, gìn giữ và tiếp nối những giá trị mà các thế hệ tiền nhân đã dày công vun bồi.
Thanh Hòa – Quang Phước
