Tối ngày 9/7/2026 (nhằm ngày 25/5 năm Bính Ngọ), tại chùa Bằng – Linh Tiên Tự (phường Hoàng Liệt, thành phố Hà Nội), gần 500 khóa sinh tham dự Khóa Sinh hoạt Phật pháp mùa hè lần thứ XIV đã cùng bước vào đêm tu học cuối cùng với chương trình mang chủ đề “Biết ơn và Xin lỗi”.
Đây không chỉ là buổi tổng kết của một khóa tu mà còn là đêm trở về với chính mình, khi mỗi khóa sinh được lắng lại giữa không gian thiền môn thanh tịnh để quán chiếu về những ân nghĩa trong cuộc đời. Trong giáo lý đạo Phật, biết ơn là nền tảng của đạo đức, còn biết nhận lỗi và chân thành sám hối chính là bước khởi đầu của sự chuyển hóa. Vì vậy, chương trình khép lại khóa tu bằng chủ đề “Biết ơn và Xin lỗi” đã trở thành một bài học sống động về hạnh hiếu, lòng tri ân và tình người.
Chứng minh và tham dự chương trình có Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng Ban Hoằng pháp Trung ương, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN thành phố Hà Nội, Trụ trì chùa Bằng, Trưởng Ban Tổ chức khóa tu; cùng chư Tôn đức Tăng chùa Bằng và chùa Hoằng Pháp (TP. Hồ Chí Minh).
Về phía lãnh đạo thành phố có ông Nguyễn Sỹ Trường – Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội cùng quý vị đại diện lãnh đạo Sở.
Mở đầu chương trình, trong không gian trầm lắng, đại chúng cùng nhìn lại hành trình những ngày đã qua với những thước phim ghi dấu từng khoảnh khắc tu học. Từ sự bỡ ngỡ của ngày đầu nhập khóa đến những nụ cười thân quen trong từng giờ học giáo lý, từng bữa cơm trong chính niệm, từng thời khóa tụng kinh, ngồi thiền, sinh hoạt tập thể… tất cả đã dệt nên một mùa hè đong đầy yêu thương dưới mái già lam.
Những hình ảnh bình dị ấy khơi dậy nơi mỗi khóa sinh sự nhận diện về hạnh phúc chân thật. Các em hiểu rằng hạnh phúc không nằm ở những điều lớn lao, mà hiện diện trong từng phút giây được yêu thương, được lắng nghe, được sống chậm và biết trân quý những điều tưởng như rất đỗi bình thường: một bữa cơm do bao người vun vén, một lời nhắc nhở của quý thầy, một ánh mắt động viên của bạn đồng tu hay sự dõi theo âm thầm của cha mẹ nơi quê nhà.
Tiếp nối chương trình, Đại đức Thích Tâm Lực thay mặt chư Tôn đức trong Ban Giám luật đã có những lời chia sẻ đầy ý nghĩa và chân thành. Đại đức mong các khóa sinh hãy biết nhìn sâu để thấy phía sau những ngày tháng an vui nơi cửa Phật là biết bao tấm lòng lặng lẽ cống hiến. Từ Hòa thượng trụ trì, chư Tôn đức, Ban Tổ chức, các tình nguyện viên, bộ phận hậu cần, nhà bếp, y tế, truyền thông đến những người âm thầm giữ gìn từng góc sân, từng bữa ăn, từng giấc ngủ cho đại chúng… tất cả đều đang thực hành hạnh phụng sự bằng tinh thần vô ngã.
Qua đó, Đại đức nhấn mạnh rằng lòng biết ơn không dừng lại ở lời nói, mà phải được biểu hiện bằng sự tỉnh thức để nhận ra công ơn của những người đang hiện diện quanh mình. Khi biết tri ân, con người sẽ học được cách sống khiêm cung, bao dung và có trách nhiệm hơn với bản thân cũng như cộng đồng.
Điểm lắng sâu nhất của đêm tu học là phần giao lưu giữa chư Tôn đức, khóa sinh và các bậc phụ huynh. Trong bầu không khí đầy cảm xúc, nhiều khóa sinh đã lần đầu tiên đủ dũng cảm để bày tỏ những điều cất giữ bấy lâu trong lòng. Có em chia sẻ về sự thay đổi của bản thân sau những ngày sống trong môi trường thiền môn; có em nhận ra giá trị của sự buông bỏ, của lòng tha thứ và tình thương dành cho cha mẹ; cũng có em nghẹn ngào thú nhận rằng trước đây vì khoảng cách thế hệ, vì áp lực học hành hay những hiểu lầm trong cuộc sống mà chưa từng nói một lời cảm ơn hay xin lỗi với đấng sinh thành.
Những lời nói giản dị như: “Con yêu bố mẹ”, “Con cảm ơn bố mẹ”, “Con xin lỗi bố mẹ”… âm thầm vang lên trong tâm hồn các bạn trẻ đã trở thành những thanh âm đẹp nhất của đêm tu học. Trước Tam bảo, trước chư Tôn đức và đại chúng, những người con trẻ đã học cách mở cánh cửa của trái tim để hóa giải những khoảng cách vô hình vốn tồn tại trong mỗi gia đình.
Bất ngờ và xúc động hơn cả là sự xuất hiện của các bậc phụ huynh. Những cái ôm nghẹn ngào, những giọt nước mắt lặng lẽ và cả những lời xin lỗi từ chính cha mẹ đã khiến không ít người xúc động.
Có người cha bày tỏ niềm an tâm khi con được sống trong môi trường giáo dục đạo đức của Phật giáo. Có người mẹ chân thành thừa nhận rằng vì những bộn bề cuộc sống, đôi khi chính cha mẹ cũng chưa đủ lắng nghe con, chưa thật sự trở thành người bạn đồng hành của con trên hành trình trưởng thành. Những lời xin lỗi xuất phát từ tình yêu thương ấy đã trở thành bài học quý giá về sự khiêm hạ và lòng can đảm của người làm cha mẹ.
Trong những cái ôm thật chặt, mọi khoảng cách dường như tan biến. Không còn đúng – sai, thắng – thua, chỉ còn sự cảm thông, thấu hiểu và tình thương được nuôi lớn bằng sự lắng nghe. Đó cũng chính là tinh thần của hạnh sám hối trong đạo Phật: trở về nhận diện những điều chưa trọn vẹn để cùng nhau chuyển hóa và bắt đầu lại bằng tình thương.
Từ lòng biết ơn đối với cha mẹ, chương trình tiếp tục dẫn dắt đại chúng quán niệm về Tứ trọng ân – bốn ân lớn mà mỗi người con Phật luôn ghi nhớ và đền đáp: ân cha mẹ sinh thành dưỡng dục; ân Tam bảo và Thầy Tổ chỉ bày con đường giác ngộ; ân quốc gia, quê hương cùng các bậc tiền nhân đã gìn giữ non sông; và ân tất cả chúng sinh đã góp phần nuôi dưỡng sự sống của mỗi người. Đó là lời nhắc nhở rằng con người không thể sống tách rời cộng đồng, mà luôn hiện hữu trong muôn vàn mối tương duyên của cuộc đời.
Trong dòng chảy của tinh thần tri ân ấy, đại chúng đã cùng lắng nghe Phật tử Diệu Tường đọc lại câu chuyện về người phụ nữ suốt 58 năm gìn giữ lời hẹn với liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Câu chuyện về sự thủy chung, nghĩa tình và lòng son sắt với quê hương đã trở thành một minh chứng sinh động cho đạo lý “uống nước nhớ nguồn”. Qua đó, các khóa sinh càng thấm thía rằng cuộc sống bình yên hôm nay, những ngày tháng được học tập, được đến chùa tu học và trưởng thành đều được vun bồi từ biết bao sự hy sinh của các thế hệ đi trước.
Ban đạo từ tại chương trình, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đã ân cần sách tấn toàn thể khóa sinh. Hòa thượng nhắn nhủ các em hãy mang những điều học được nơi cửa Phật trở về với đời sống thường nhật; biết buông bỏ những điều chưa như ý, biết hiếu kính cha mẹ, kính trọng thầy cô, yêu thương bạn bè và sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình cũng như xã hội. Theo Hòa thượng, giá trị của một khóa tu không chỉ nằm ở những ngày hiện diện trong chùa, mà còn ở khả năng nuôi dưỡng và thực hành những hạt giống thiện lành ấy trong suốt hành trình phía trước.
Cũng trong chương trình, ông Nguyễn Sỹ Trường – Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Hà Nội đã bày tỏ sự xúc động trước những chia sẻ chân thành của chư Tôn đức, phụ huynh và các khóa sinh. Ông ghi nhận ý nghĩa thiết thực của Khóa Sinh hoạt Phật pháp mùa hè tại chùa Bằng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách, lối sống và tinh thần trách nhiệm cho thế hệ trẻ; đồng thời đánh giá đây là một mô hình sinh hoạt ý nghĩa cần được lan tỏa trong cộng đồng.
Đêm cuối Khóa Sinh hoạt Phật pháp mùa hè lần thứ XIV tại chùa Bằng đã khép lại trong sự lắng đọng. Nhưng những hạt giống của lòng biết ơn, sự hiếu kính, tình yêu thương và tinh thần trách nhiệm đã được gieo vào tâm hồn gần 500 khóa sinh. Để các em biết sống hiền thiện hơn, có trách nhiệm hơn và nuôi dưỡng trong tâm mình ánh sáng của từ bi, trí tuệ.
Diệu Tường – Anh Vũ – Quang Phước
