Sáng ngày 2 tháng 11 năm 2026 (nhằm ngày 24 tháng 9 năm Bính Ngọ), tại Học viện Phật giáo Việt Nam (xã Sóc Sơn, thành phố Hà Nội), Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Hội thảo là diễn đàn để chư tôn đức, các nhà khoa học và nhà nghiên cứu cùng trao đổi, đánh giá những đóng góp của Phật giáo trong đời sống dân tộc, đồng thời đề xuất các giải pháp phát huy những giá trị tốt đẹp của đạo Phật trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Chứng minh, chỉ đạo và tham dự hội thảo có Trưởng lão Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Thanh Nhiễu – Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN; Chư Tôn đức Phó chủ tịch HĐTS: Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Gia Quang, Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Bảo Nghiêm; Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Quảng Tùng; Thượng tọa, Tiến sĩ Thích Đức Thiện – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự GHPGVN; Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Thanh Quyết – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội; Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Thanh Đạt – Ủy viên Thường trực Hội đồng Trị sự, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội; Cùng chư Tôn đức HĐTS, chư Tôn đức trong Ban giáo dục Phật giáo TƯ.
Về phía đại biểu các cơ quan Trung ương và giới khoa học có Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Thắng – Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương; Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi – Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tài Đông – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Trưởng ban Quản lý Khoa học và Hợp tác Quốc tế, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Minh – Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Cùng đại diện các cơ quan, ban ngành, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và đông đảo chư tôn đức Tăng Ni tham dự.
Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Tất Thắng ghi nhận những đóng góp của Phật giáo Việt Nam trong lịch sử và đời sống xã hội. Trước tác động của hội nhập, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, ông đề nghị hội thảo tập trung vào năm nhóm vấn đề: làm rõ truyền thống yêu nước, tư tưởng nhập thế; đánh giá những biến đổi của đời sống tôn giáo; nhận diện hiện tượng thương mại hóa, mê tín dị đoan, lệch chuẩn; phát huy vai trò Phật giáo trong xây dựng xã hội, củng cố khối đại đoàn kết; đồng thời đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo. Kết quả hội thảo được kỳ vọng sẽ cung cấp luận cứ khoa học để phát huy nguồn lực Phật giáo trong kỷ nguyên mới.
Trong khuôn khổ chương trình, đại diện các cơ quan Trung ương và Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã trao tặng những lẵng hoa chúc mừng hội thảo.
Thay mặt Trung ương Giáo hội, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu – Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự nhấn mạnh truyền thống hộ quốc an dân, tinh thần nhập thế, tiêu biểu là tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Trước yêu cầu của kỷ nguyên mới, Trưởng lão Hòa thượng đề nghị Giáo hội đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng đào tạo Tăng Ni, phát huy giá trị văn hóa, đạo đức Phật giáo. Đồng thời, mong muốn hội thảo đề xuất giải pháp thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Giáo hội và hoàn thiện chính sách về tôn giáo.
Tiếp đó, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi – Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày báo cáo đề dẫn, làm rõ những nguồn lực văn hóa, đạo đức và xã hội của Phật giáo, cùng yêu cầu phát huy các giá trị ấy trước những thay đổi của đời sống hiện đại.
Bước vào phiên thảo luận, hội chúng đã lắng nghe 7 báo cáo tham luận khoa học tiêu biểu, tiếp cận vai trò của Phật giáo Việt Nam từ nhiều lĩnh vực khác nhau.
Mở đầu phiên tham luận, Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Gia Quang – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Thông tin Truyền thông Trung ương trình bày tham luận “Tư tưởng hòa hợp của Phật giáo và giá trị thực tiễn đối với chính sách đại đoàn kết dân tộc của Việt Nam”. Hòa thượng phân tích Lục hòa – sáu nguyên tắc giúp Tăng đoàn giữ gìn sự hòa thuận trong sinh hoạt, lời nói, tâm ý, nhận thức, giới luật và lợi ích. Không chỉ có ý nghĩa trong tu tập, tinh thần ấy đề cao sự khoan dung, lắng nghe, tôn trọng khác biệt và giải quyết bất đồng bằng đối thoại. Hòa thượng khẳng định giá trị của tư tưởng hòa hợp đối với việc củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đồng thời đề xuất tăng cường truyền thông các giá trị Phật giáo, phối hợp giữa các tôn giáo trong hoạt động xã hội.
Các tham luận tiếp theo mở rộng nội dung nghiên cứu sang những phương diện khác của đời sống. Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang phân tích mối quan hệ giữa Phật giáo Việt Nam với tinh thần tự cường và ý chí vươn lên của dân tộc. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Ngọc đề cập việc vận dụng các nguyên tắc đạo đức Phật giáo trong kinh doanh, đề cao sự trung thực, trách nhiệm và lợi ích của cộng đồng.
Giáo sư, Tiến sĩ Mai Trọng Nhuận làm rõ giá trị di sản Phật giáo Trúc Lâm đối với phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Thượng tọa, Tiến sĩ Thích Đồng Thành tiếp cận những vấn đề đạo đức đặt ra trong quá trình phát triển và sử dụng trí tuệ nhân tạo. Trong khi đó, Tiến sĩ Phạm Văn Tuấn tập trung vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam trước những tác động của đời sống đương đại.
Tại phần thảo luận, Hòa thượng Danh Lung nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ đối với sự phát triển của Phật giáo Việt Nam. Theo Hòa thượng, cần quan tâm hơn nữa đến công tác đào tạo Tăng Ni trẻ, khuyến khích thanh thiếu niên Phật tử học tập, nâng cao trình độ, ứng dụng công nghệ và tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, an sinh xã hội.
Một ý kiến bổ sung khác của ông Bùi Hữu Dược cũng đề cao việc giáo dục đạo đức, bồi dưỡng trí tuệ và nhân cách cho thế hệ trẻ. Trong đó, các giá trị Phật giáo cần được vận dụng thiết thực vào đời sống, góp phần hình thành ý thức trách nhiệm, lối sống lành mạnh và khả năng đóng góp cho cộng đồng.
Phát biểu tổng kết, Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Thanh Quyết – Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội cho biết Ban Tổ chức tiếp nhận trên 150 bài tham luận, lựa chọn 120 bài để biên tập, xuất bản thành hai tập kỷ yếu. Bảy báo cáo tham luận cùng hai ý kiến bổ sung đã làm rõ giá trị và thách thức của Phật giáo.
Hòa thượng nêu bốn kiến nghị: tiếp tục kiên định phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, phát huy truyền thống hộ quốc an dân; đổi mới giáo dục Phật giáo, nâng cao chất lượng đào tạo Tăng Ni; phát huy giá trị đạo đức, văn hóa qua hoạt động an sinh, bảo vệ môi trường, chăm sóc sức khỏe cộng đồng; tăng cường hợp tác nghiên cứu, tham vấn chính sách giữa Giáo hội với các viện, trường và cơ quan quản lý.
Hội thảo khoa học “Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới” đã hoàn thành các nội dung theo chương trình đề ra. Những kết quả nghiên cứu và kiến nghị được đưa ra là cơ sở tham khảo có giá trị, góp phần định hướng việc phát huy nguồn lực Phật giáo, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Bên dưới là một số hình ảnh tại hội thảo:
Thực hiện: Anh Vũ – Phi Long
